آسمان ایران

زمين در يك شبانه روز يك دور حول محور خود دوران مي كند. این را همه شنیده ایم اما سياره ما در ۲۴ ساعت دقيقا يك دور كامل نمي زند.اين سرعت دوران تدريجا و به مقداري قابل اندازه گيري در حال كاهش است. يعني طول يك روز در حال افزايش است(در نتیجه اصطکاک حاصل از پدیده هایی مانند جذر و مد ماه و اصطکاک حاصل اختلاف سرعت دوران لایه های درونی زمین). نرخ كاهش سرعت دوراني زمين بي قاعده بوده و به دقت قابل پيش بيني نيست. در نتيجه امروزه فرایندی كه در گذشته براي تنظيم ساعت هاي جهان با چرخش دوراني زمين استفاده مي شده است دیگر چندان قابل اعتماد نیست.

به منظور تنظيم نگه داشتن “ساعت هماهنگ جهاني” (UTC) كه از “زمان ميانگين گرينويچ” (GMT) گرفته شده است ، با دوران زمين ، از سال ۱۳۷۱/۱۹۷۲ جامعه علمي توافق كرده است تا در صورت لزوم به انتهاي يك ماه از سال ، يك “ثانيه اضافي” افزوده شود.اين ثانيه هاي افزوده شده معمولا ۵ ماه قبل از آنكه به وقوع بپيوندند‌ به طور عمومي اعلام مي شوند.از سال ۱۹۷۲ تاكنون ۲۲ “ثانيه اضافي” به زمان ميانگين گرينويچ (GMT) افزوده شده است كه آخرين آن در ۳۱ دسامبر ۱۹۹۸ اتفاق افتاده و بار ديگر در ۳۱ دسامبر ۲۰۰۵ نيز رخ خواهد داد. با وجود اين فاصله ۷ ساله بين دو “ثانيه اضافي” ، نمي توان با اطمينان زمان وقوع ثانيه اضافي بعدي را مشخص كرد. ما فقط مي دانيم كه در آينده ثانيه هاي اضافي بيشتري رخ خواهد داد. ۵۰ سال ديگر ، در بعضي سال ها حتي دو ثانيه اضافي مورد نياز خواهد بود و ۱۵۰۰ سال ديگر ، در هر ماه يك ثانيه ي اضافي افزوده خواهد شد.

آيا اين تغييرات در زمان واقعا مورد نيازند؟ بله ، در حقيقت اگر ما بخواهيم كه خورشيد تقريبا در ساعت ۱۲ ظهر از نصف النهار محلي ما (نصف النهار ناظر) عبور كند (در بيشترين ارتفاع در آسمان قرار گيرد ) ، اين كار الزامي است. بدون افزوده شدن اين ثانيه هاي اضافي ، در سال ۲۹۰۰ پس از ميلاد، ظهر محلي تقريبا در ساعت ۱۳ رخ خواهد داد.

تصميم نهايي براي افزوده شدن اين ثانيه ها به عهده اتحاديه بين المللي ارتباطات و مركز ارتباطات راديويي خواهد بود كه انجمن بين المللي نجوم و اتحاديه علوم راديويي نيز در قطعي شدن آن نقش خواهند داشت. در اواخر سال ۲۰۰۴ گروهي از طرف مركز ارتباطات راديويي پيشنهاد كردند تا تغييراتي در تعريف ساعت هماهنگ جهاني ايجاد شود و در نتيجه با تكيه بر تعريف جديد ، از افزوده شدن ثانيه هاي اضافي بعد از پايان سال ۲۰۰۷ جلوگيري شود كه اين پيشنهاد مايه تعجب بسياري از اعضاي انجمن بين المللي نجوم و تعدادي از مسئولين دولتي شد. در قالب بخشي از اين طرح ، گروهي از طرف انجمن بين المللي نجوم در حال تحقيق برای تعريف دوباره “ساعت هماهنگ جهاني ” هستند و يافته هاي خود را به شوراي عمومي انجمن بين المللي نجوم در اوت ۲۰۰۶ گزارش خواهند كرد.

ظاهرا متخصصين ارتباطات از ارتباط تاريخي نجوم و زمان ( و افزوده شدن ثانيه هاي اضافي) راضي نيستند ولي افرادي

كه در زمينه سيستم هاي موقعيت يابي ماهواره اي فعاليت دارند، با افزوده شدن ثانيه هاي اضافي مشكلي نداشته اند و نخواهند داشت. GPS (موقعيت ياب جهاني) دستي شما هنگامي كه ثانيه اضافي افزوده مي شود ، كماكان مكان و سرعت صحيح شما را نشان خواهد داد.حتي اگر اطلاعات GPS اشتباه باشد (به علت نقص در دريافت يا دلايل ديگر) پس از دريافت سيگنال بعدي اصلاح خواهد شد.خدمات تعيين زمان راديويي مانند WWV در آمريكا و DFC۷۷ در اروپا نيز با اين ثانيه هاي اضافي مشكلي نخواهند داشت.تنها تفاوت اين است كه شما در آخرين دقيقه ماه مورد نظر، به جاي ۶۰ ثانيه ، ۶۱ ثانيه خواهيد داشت.بسياري از سيستم هاي كامپيوتري نيز در سال هاي ۹۵ ، ۹۷ و ۹۸ افزوده شدن ثانيه اضافي را تجربه كرده اند. با توجه به اين كه در اين ۷ سال ، تعداد سيستم هاي دقيق رایانه ای(با دقت بيش از يك ثانيه) افزايش يافته و بسياري از مدل هاي جديد چنين اتفاقي را تجربه نكرده اند ، تعداد زيادي از اين سيستم ها براي اولين بار خود را با اضافه شدن يك ثانيه به انتهاي سال هماهنگ مي كنند.
حتي اگر پس از سال ۲۰۰۷ ديگر ثانيه اضافي نداشته باشيم ، يك ثانيه در اين ماه و يك يا دو مورد ديگر در دو سال باقي مانده افزوده خواهند شد. روش هايي كه تا به حال براي تنظيم دوباره ساعت ها پس افزوده شدن ثانيه اضافي توسط متخصصان فناوري اطلاعات به كار رفته تا ۵۰ سال ديگر نيز جواب خواهند داد. آنگاه زمان آن است كه اين سوال اساسي را از خود بپرسيم : آيا ما حقيقتا به ساعت ها براي اندازه گيري دوران زمين نيازمنديم يا بايد آنها را به حال خود رها كنيم؟

 

برگرفته از: خبرنامه الکترونیک انجمن نجوم آمریکا
http://www.skyandtelescope.com