یک تیم از ستاره شناسان بین المللی با ترنس-آتلانتیک برسی کننده سیارات  فراخورشیدی TrES-4 را کشف کردند، یک سیاره فراخورشیدی در صورت فلکی هرکول. شناسایی سیاره جدید به وسیله ی ستاره شناسانی که در جستجوی سیارات گذرا (سیاراتی که برای ناظر زمینی از مقابل ستاره محلی اش می گذرد) با استفاده یک شبکه از تلسکوپ های کوچک اتوماتیک در آریزونا، کالیفرنیا و جزایر قناری هستند صورت گرفت. TrES-4 در حدود 5/0 درجه (در حدود اندازه ماه کامل) از سومین سیاره تیم TrES یعنی TrES-3 کشف شد.

جورجی مندشو « Georgi Mandushev » می گوید: «TrES-4 بزرگترین سیاره فراخورشیدی شناخته شده است. این سیاره در حدود 70 درصد بزرگتر از مشتری بزرگترین سیاره منظومه خورشیدی اما با جرمی بسیار کمتر از آن که سبب چگالی بسیار پایین آن می شود است، به گفته دیگر چگالی این سیاره تنها 2/0 گرم بر سانتیمتر مکعب است، یا برابر چگالی یک تکه الوار که به سادگی روی آب می ماند «balsa wood»، و بخاطر کشش گرانشی نسبتا ضعیفی که سیاره بر اتمسفر بیرونی اش دارد، احتمالا مقداری از اتمسفر به حالت یک دنباله از سیاره بیرون می آید.»

TrES-4 نخستین بار به وسیله ی تلسکوپ جستوجو و شناسایی سیاره رصدخانه لاول «PSST» که بوسیله مندشو و ادوارد دانهام دانشمند ابزار رصدخانه لاول ایجاد و راه اندازی شده است نمایان گشت. همچونین تلسکوپ ردیابی که به وسیله رصدخانه کالتکز پالومار (انیستیتو تکنولوژی کالیفرنیا) حمایت می شود، گذر TrES-4 را تایید کرد. TrES-4 در حدود 1400 سال نوری ازما دور است و در هر سه روز و نیم یکبار به گرد ستاره ی محلی اش می چرخد، و در فاصله 5/4 میلیون مایلی ستاره قرار دارد و نیز دارای دمای بسیار بالایی در حدود 1600 درجه کلوین یا 2300 درجه فارنهایت است.

دانهام می گوید:« TrES-4 همانند یک خطا در تئوری است. برای مدل های اخیر که سیارات غول آسا و بسیار داغ را توضیح می دهد این سیاره نسبت به جرمش بسیار بزرگ است. ولی این ایرادها مفید هستند زیرا ما با حل آنها چیز های تازه ای می آمو زیم.»

فرانسیز اوداناوان یک فارغ تحصیل ستاره شناس موسسه ی تکنولوژی کالیفرنیا که یکی از تلسکوپ های TrES را هدایت می کند اضافه کرد:«ما هنوز بخاطر وجود این سیاره غول متعجب هستیم. اما اگر ما بتوانیم برای سایز این گونه سیارات در محیط ناملایمشان توضیحی بیابیم، به فهم ما در آرایش سیاره های منظومه خورشیدی کمک می کند.»

یک سیاره گذرا دقیقا میان ستاره خود و زمین قرار می گیرد و با جذب بخش بسیار کمی از نور ستاره روشنایی ستاره را به میزان اندکی کاهش می دهد. برای جستجوی گذر سیارات، تلسکوپ های اتوماتیک کوچگ باید در گستره ی وسیع زمانی در حال نظاره ی آسمان صاف شب برای چندین شب که این شرایط را دارند باشند. زمانی که مشاهدات برای بخش ویژه ای کامل می شود، که این کار معمولا بیش از دو ماه زمان می برد، ستاره شناسان نوری را که از هر ستاره در هر رشته می آید را برای بدست آوردن اثری از سیاره ای گذرا به دقت اندازه گیری می کنند.

مندشو می گوید:« TrES-4 در حدود یک درصد نو ستاره را در پس خود سد می کند. با تلسکوپ ها و شگردهای رصدی کنونی ما می توانیم این کاهش جزئی روشنایی را اندازه گیری کنیم و به این نتیجه برسیم که یک سیاره در آنجا وجود دارد.»

نه تنها سیاره TrES-4 اسرارآمیز و عجیب است، بلکه ستاره محلی اش که به نام «GSC 02620-00648» فهرست شده نیز همینگونه است.

مندشو توضیح می دهد :«ستاره ی محلی TrES-4 نشان می دهد که سنی در حدود سن خورشید دارد، اما بخاطر جرم بیشترش باید بسیار زودتر عمرش به پایان می رسید، همانند ستاره هایی که ستاره شناسان به آنها "خرده غول" ستاره ای که تمام سوخت هیدروژنی موجود در هسته اش را تمام کرده و همانند یک غول سرخ (ستاره ای سرد و بزرگ مانند آرکتورس یا آلفا-ثور) بسیار بزرگ باشد.»

برای کمک به تایید سیاره یافته شده، گاسپر باکوز «Gáspár Bakos» از شبکه تلسکوپ اتوماتیک مجارستان «HATNet» و گیلرمو تورس هاروارد یک تلسکوپ های 10 سانتیمتری TrES با یک تلسکوپ 10 متری در رصد خانه کک بر روی قله موناکی در هاوایی تعویض شده است. استفاده از این تلسکوپ غول آسا یافتن یک سیاره جدید از سوی تیم TrES را کاملا تایید کرد.

ستاره شناسان همچنان برای اندازه گیری دقیق سایز و دیگر ویژگی های TrES-4 مشاهداتشان را با تلسکوپ های بزرگی در رصد خانه های لاول و فرد ال ویپل دنبال می کنند. 

برگردان از persiansky

برگرفته از Astronomy