گرفت پنهان شدن بخشی یا تمام یک جسم  در سایه ی جسمی دیگر را گویند. اگر منبع نور یک ستاره باشد به دلیل فاصله بسیار دور منبع پرتوهای رسیده تقریبا با هم موازی اند و با یک گرفت ساده رو به روییم که تنها تمام سایه دارد. اما اگر منبع نور خورشید باشد علاوه بر تمام سایه، نیم سایه و گاهی تمام سایه منفی نیز داریم. از آنجا که هم زمین و هم ماه از خورشید کوچکترند امتداد سایه هایشان مخروطی است، این مخروط باریک می شود تا به یک نقطه می رسد، درون این مخروط تمام سایه است که هیچ نوری مستقیم از خورشید به آن وارد نمی شود، اطراف این مخروط را نیم سایه گوییم که به این قسمت بخشی از نور خورشید می رسد. با امتداد دادن خطوط مخروط سایه به سمت بیرون یک مخروط وارونه شکل می گیرد که این مخروط را تمام سایه منفی می نامیم.

در بامداد فردا آخرین چهارشنبه سال نیم سایه ی زمین سطح ماه را می پوشاند .

ماه گرفتگی یا خسوف زمانی رخ می دهد که زمین با قرار گرفتن میان  ماه و خورشید  مانع رسیدن نور خورشید به ماه  میشود . هنگامی که ماه از ئرون سایه ی زمین عبور کند خسوف کامل خواهد بود و اگر ماه از میان نیم سایه ی زمین بگذرد خسوف به صورت نیم سایه ای دیده خواهد شد .

این خسوف در مركز ايران از حدود ساعت 1:50 بامداد آغاز می شود و قرص ماه از ساعت 4:08 تا 4:28 به صورت کامل در نیم سایه زمین قرار دارد و در حدود ساعت 6:30 به طور کامل از سایه ی زمین خارج می شود.

فاصله ی زمین تا خورشید در لحظه ی اوج این ماه گرفتگی ۱۴۹۱۴۵۰۰۰ کیلومتر و فاصله ی زمین تا ماه در این لحظه ۴۰۵۰۳۱ می باشد.

ماه در گردش ماهانه خود در مسیر منطقه البروج تقریبا در هر دو ۲ از مرز یک صورت فلکی منطقه البروج (یکی از برجهای فلکی) به صورت فلکی دیگر میرود. در این مسیر همواره اوقاتی پیش می آید که ماه از کنار سیارات که آنها نیز در محدوده منطقه البروج اند می گذرد. گاهی که فاصله ماه از سیارات درخشان آسمان فقط به چند درجه می رسد مقارنه دل انگیزی پدید می آید (به طور قراردادی نزدیکی کمتر از ۴ درجه ماه با سیاره یا ستاره ای درخشان را مقارنه ماه با آن جرم سماوی می دانیم). اما در شب هجدهم دی مقارنه بسیار نزدیکی رخ می دهد که حتی از درون دوربین های دوچشمی یا تلسکوپی با میدان دید باز ماه با صدها دهانه ریز و درشت و عوارضی با شکوه همراه با قرص بسیار کوچک مریخ (به دلیل فاصله بسیار بیشتر آن) در یک میدان دید قابل مشاهده هستند.

ميتوانيد در لحظات اوج مقارنه يعني دقايقي بعد از نيمه شب (یعنی نخستین دقایق بامداد ۱۹ دی) به افق غربي نگاه كنيد و ماه ۵/۹ روزه ذيحجه را به راحتي پيدا كنيد. متوجه جرم سرخ رنگ و پر نور آسمان يعني مريخ در فاصله ۱ درجه ای ماه مي شويد.

موقعيت اين مقارنه نماي زيبايي را براي علاقه مندان به آسمان فراهم آورده ، خوشه پروين جرم آشناي آسمان در فاصله ۱۶ درجه بالاي ماه نظاره گر اين مقارنه زيباست و شكارچي آسمان زمستان – صورت فلكي جبار – كمان خود را به سمت ماه و مريخ نشانه رفته است!

فاصله كم اين دو جرم در مقارنه دوشنبه منظره زيبايي براي عكاسان آسمان است تا به خصوص در نماهایی نزدیک تلسکوپی آن دو همراه با هم تصویر بکشند. در هنگام مقارنه قدر ماه که کمی از تربیع اول آن گذشته ۱۲.۴- و قدر مريخ که در آبان امسال به مقابله با زمین واوج درخشش خود رسیده بود حدود ۰.۴- است.

این مقارنه یکی از بهترین مقارنه های ماه و مریخ تا حدود یک سال آینده است. تا آن زمان بارها ماه و مریخ به ملاقات هم می آیند، مانند ۱۷ بهمن که ماه تربیع به ۵/۱ درجه ای مریخ می رسد و ۱۵ اسفند یک شب پس از اختفای کم نظیر ستارگاه پروین در پشت هلال پهن ماه ملاقات دور ماه و مریخ رخ می دهد. شامگاه هفتم تیر سال بعد مقارنه ماه مریخ و زحل و در ۵ مرداد ۱۳۸۵ بلافاصله پس از غروب در حالی مقارنه بسیار نزدیک هلال ماه و مریخ کم فروغ دیده می شود که کشورهای غربی تر می توانند اختفای کم نظیر مریخ در پشت ماه را ببینند.

برگرفته از nojom