تلسکوپ فضایی فروسرخ اسپیتزر به‌طور اتفاقی، یک سحابی ابرنواختری کاملا متفاوت را آشکار کرد

بزرگ‌ترین و درخشان‌ترین ستارگان جهان هم مانند ستارگان روی زمین (!) زندگی بسیار جالبی دارند و همیشه توجه دیگران را به‌خود جلب می‌کنند. اما فقط زندگی این ستارگان جالب نیست! مرگ آنها هم به نوبه خود نمایشی بزرگ و هیجان‌انگیز است. آنها پس از آن‌که آخرین ذرات سوخت هم‌جوشی هسته‌ای خود را مصرف کردند، ناگهان بر اثر گرانش شدید خود فرومی‌ریزند و لحظاتی بعد در انفجاری خیره‌کننده، جهانیان را از مرگ خود آگاه می‌کنند. در این انفجار بسیار عظیم که انفجار ابرنواختری نام دارد، انبوهی از گازهای داغ و عناصر سنگین ستاره به بیرون پرتاب می‌شود و به‌‌قدری انرژی آزاد می‌شود که درخشندگی تمام کهکشان تحت‌الشعاع نورافشانی ابرنواختر قرار می‌گیرد. بقایای چنین انفجارهایی معمولا تا هزاران سال باقی می‌مانند و به‌سادگی خود را به یک اخترشناس حرفه‌ای می‌نمایند.

دانشمندان به تازگی فهمیده‌اند برخی از این ستارگان سنگین علاقه‌ای ندارند که در معرض توجه باشند. آنها توانسته‌اند در فاصله سی هزار سال نوری ما، جایی در صورت فلکی قیفاووس، ستاره‌ای سنگین را بیابند که بی آن‌که کسی را خبر کرده باشد، مرده است و اگر چشمان فراحساس تلسکوپ فضایی اسپیتزر اتفاقی بقایای این ستاره را پیدا نمی‌کرد، شاید بنی‌بشری از مرگ آن آگاه نمی‌شد.

تصاویری که در سه طیف مختلف گرفته شده‌اند، نشان می‌دهد که این ستاره چقدر خجالتی است. برخلاف بیشتر باقیمانده‌های انفجار ابرنواختری که در بخش وسیعی از طیف الکترومغناطیس، از امواج رادیویی گرفته تا پرتوهای ایکس نورافشانی می‌کنند، این سحابی فقط در محدوده فروسرخ میانی دیده می‌شود. سحابی برجامانده، حباب قرمز و نارنجی‌رنگی است که در مرکز تصویر گرفته‌شده توسط نورسنج تصویربردار چندبانده اسپیتزر (MIPS) قرار دارد.

درست است که تصاویر گرفته‌شده در نور مریی و فروسرخ نزدیک دقیقا از همان بخش از آسمان تهیه شده‌اند، اما اثری از این سحابی دیده نمی‌شود و سحابی کاملا نامریی است. اخترشناسان حدس می‌زنند نامریی بودن این سحابی به موقعیتش در آسمان مرتبط باشد. سحابی در فاصله بسیار دوری از قرص غبارآلود اصلی کهکشان واقع ‌است که دربرگیرنده بیشتر ستارگان کهکشان است. معمولا زمانی یک ابرنواختر جلب‌توجه می‌کند که ذرات پرانرژی حاصل از انفجار با گرد و غبار اطراف برخورد می‌کنند. این ستاره که در فاصله دوری از قرص غبارآلود کهکشان واقع شده‌بود، در انفجار ابرنواختری خود مواد را مانند هر ابرنواختر دیگری به بیرون پرتاب کرد، اما تابش شدید و ذرات پرانرژی این فوران در مسیر حرکت خود به توده غبار انبوهی برخورد نکرد و در نتیجه موج ضربه‌ای ای که اغلب سحابی‌های ابرنواختری را روشن می‌کند، پدید نیامد. از این‌رو سحابی در بیشتر نورهای طیف کاملا نامریی است.

اما ابزارهای اسپیتزر برای آشکارکردن این سحابی نیازی به غبار ندارند، چرا که می‌توانند گاز غنی از اکسیژن موجود در بقایای انفجار ابرنواختری را مستقیما شناسایی کنند.

تصویری نور مریی ترکیبی از سه تصویر است که از داده‌های برنامه نقشه‌برداری دیجیتال آسمان، DSS، متعلق به کالتک (انستیتو تکنولوژی کالیفرنیا) بدست آمده است. در این تصویر، پرتوهای با طول‌موج 0.44 میکرون به‌رنگ آبی، طول‌موج 0.55 میکرون به رنگ سبز و طول‌موج 0.9 میکرون به رنگ قرمز به نمایش درآمده‌اند.

تصویر فروسرخ نزدیک هم از ترکیب دو تصویر دوربین آرایه‌ای فروسرخ اسپیتزر (IRAC) تهیه شده‌است. نور ستارگان با طول موج 4.5 میکرون به رنگ آبی و طول موج 8 میکرون که از غبار ساطع شده‌است، به رنگ سبز نمایش داده شده‌است. تصویر آخر هم که در محدوده فروسرخ بلند گرفته شده، نور با طول موج 24 میکرون را به رنگ قرمز نشان می‌دهد.

منبع خبر : پایگاه اینترنتی خبررسانی تلسکوپ فضایی اسپیتزر

برگرفته از parssky

به تازگی رصد خانه جمینی امواج انفجاری بسیار قدرتمندی که مواد حاصل از آن با سرعتی بالغ بر 500 کیلومتر در ثانیه را در فضا منتشر می شوند دریافت کرده است.

اخترشناسان مي گويند كه يك ابر الكلي را در فضا كشف كردند كه كه 463 بيليون كيلومتر عرض دارد. اين كشف مي تواند نگاهي جديد در مورد چگونگي شكل گيري ستاره هاي غول آسا از گازهاي اوليه را فراهم آورد.

اين ابر متانولي كه شبيه پل است در ناحيه اي از كهكشان راه شيري بنام W3 پيدا شد. در اين ناحيه ستاره ها بر اثر رمبش گرانشي گاز و غبار بوجود مي آيند. 

محققين به سرپرستي دكتر ليزا هاروي اسميت اين ابر را از رصد خانه "جوردل بانك" در انگلستان كشف كردند. اين محققين يافته هاي خود را طي جلسه اخير انجمن سلطنتي اخترشناسي اين كشور ارائه دادند.

آنها با رديابي ميزرها (masers) رشته هاي بسيار بزرگي از گاز را آشكار كردند. ميزرها شبيه ليزر هستند اما بجاي گسيل پرتوهاي نور ، پرتوهائي از اشعه ريز موج را منتشر مي كنند كه مولكولهاي موجود در ابر گازي آن را ميليونها بار تقويت مي كنند. 

بزرگترين رشته ميزري كه با استفاده از راديو تلسكوپ مرلين شناسائي شد 463 بيليون كيلومتر طول دارد. 

محققين مي گويند كه بنظر مي رسد تمامي اين ابر گازي مانند يك قرص گرداگرد يك ستاره مركزي مي چرخد. اين ابر گازي درست شبيه قرصهاي انباشته شده از گاز و غبار است كه سيارات در آنها خلق مي شوند.

هاروي اسميت مي گويد اين كشف تعجب آور است زيرا محققين تا كنون بر اين تصور بودند كه ميزرها اجرام نقطه مانند و يا نقاط داغ و درخشان كوچكي هستند كه توسط هاله هاي كم رنگتر احاطه شده اند.

اختر شناسان براي اولين بار متانول را در سال 2004 در يكي از خوشه هاي قرص مانندي كه در اطراف ستاره هاي نوزاد شكل مي گيرند پيدا كردند.

اين كشف فصل جديدي از مباحث اختر فيزيكي را باز كرده است. كشف مزبور اين نظر مرسوم را كه عنوان مي كند محيط شيميائي بين ستاره اي نمي تواند شرايط خلق مولكولهاي پيچيده را ايجاد كند را به چالش مي كشاند.

تا قبل از اين كشف ، محققين تصور مي كردند كه مولكولهاي پيچيده توسط اشعه فرا بنفش از ستاره ها و ساير شرايط سخت جدا مي شوند.

همچنين تا كنون حدود 130 مولكول ارگانيكي در فضا شناسائي شده كه اين نظر را قوت مي بخشد كه ممكن است اين مولكولهاي پيچيده بذر حيات را در زمانيكه كره زمين يك سياره نوپا بود در آن كاشته اند.

تلسكوپ فضايي هابل هميشه يكي از سرامد ترين تلسكوپ ها بوده و تنها تلسكوپي بوده كه با تصاوير خود توانسته درك ما را از جهان متحول كند.اين تلسكوپ هميشه بهترين عكسها را باجزئيات باور نكردني براي دانشمندان گرفته است.يكي از اين تصاوير عكسي است كه به تازگي توسط اين تلسكوپ از سحابي جبار گرفته و از سوي ناسا منتشر شده است.اين اشفتگي كه درون اسمان حتي با چشم غير مسلح پيداست يكي از بهترين موضوعات نجومب براي بررسي ساختار ستارگان بوده و اسانترين جرمي كه با كمي صبر و حوصله مي توان از ان عكس زيبايي تهيه كرد.

در تصوير جديد اين سحابي مانند پرده اي زيبا ستارگان درون خود را براي ما اشكار مي كند.از متراكم ترين ستون هاي گاز داراي پيچ و خم گرفته تا گرد و غبارهايي رقيق و ستاره هاي سنگين و جوان كه با شكل خود باعث شكل اين چنيني سحابي شده و با نيروي زيادي پرتو هاي فرابنفش را ساطع مي كند.تصوير جديد مقياس بزرگتري از سحابي و جزئيات بي نظيري از سحابي را به نمايش گذاشته است. C.Robert Odell كه در دانشگاهي در Nashvilleتدريس مي كند در اين باره ميگويد:" تنها با تلسكوپ فضايي هابل مي توان چنين تصاويري را تهيه كردو درك خود را از جهان متحول سازيم."

ذر اين تصوير موزائيكي يك مليارد پيكسلي از تمام اجزاء هابل مانند دوربين پيشرفته هابل( (ACSودوربين سياره اي 2و دوربين نزديك كننده در امواج فروسرخ و طيف سنج قوي در يك زمان براي تصويربرداري استفاده شده است.در اين كاوش از دوربين پيشرفته هابل براي اشكارسازي 3000 ستاره استفاده شده كه برخي از انها در نور مرئي ديده نمي شدند درخشندگيشان يك صدم ستاره هايي بود كه در تصاوير قبلي ديده شده بودند.از ديگر كشفيات مي توان به كشف كوتوله هاي قهوه اي در اين سحابي نام برد.جالب تر از ان است كه بدانيد حتي كوتوله هاي قهوه اي دو تايي  در نور مرئي هم در اين تصوير ديده شده اند كه در دام گرانش هم گير افتاده و به دور هم در حال چرخش هستند. كوتوله هاي قهوه اي ستاره هايي بوده اند كه مراحل تولد را گذرانده اند ولي توانايي انجام همجوشي هسته اي( تبديل هيدروژن به هليوم و هليوم به عناصر ديگر) را در هسته خود نداشته اند و به اصطلاح" ستاره هاي نارس" هم ناميده مي شوند.

خوشه ستاره ای باز NGC2264 در صورت فلکی تکشاخ مشهور به خوشه درخت کریسمس است. نمای این خوشه در نور مرئی با نلسکوپی بزرگ در تصویر چپ دیده می شود. خوشه ستاره ها در میان سحابی تاریک کاج(پایین) و سحابی گسترده پوست روباه (بالا) پراکنده است و وقتی نمای کل مجموعه را وارونه نگاه کنیم شکل درخت کاجی از سحابی با ستاره هایی که شاخ و برگ آن را تزیین کرده اند تصور می شود. اما در نمای چپ تازه ترین تصویر تلسکوپ فضایی اسپیتزر را این مجموعه در نور فروسرخ می بینید با ساختارهایی از گاز که در نمای مرئی هرگز دیده نمی شوند.

برگرفته از nojum.ir

نمی شود يک شب زمستانی تلسکوپ را از جعبه بيرون آورد و به سراغ سحابی جبار نرفت. سحابی بزرگ جبار (M 42، پايين) معروف ترين سحابی نشری آسمان است. خود سحابی جبار متعلق به سحابی بارها گسترده تری است که در آسمان زمين وسعتی به اندازه تمامی صورت فلکی جبار را گرفته است. درست در ميان سحابی خوشه ای از ستاره های داغ و جوان قرار دارد که به خوشه ذوزنقه معروف است. در این تصویر گرفته شده در آسمان ایران ساختارهای شگفت آور سحابی به خوبی نمايان اند. بسياری از اين ساختارها را می توان زير آسمانی تاريک و پاک با بزرگنمايی های کم ديد. اين تصوير زيبا ترکيبی از چهار عکس با نوردهی های مختلف است (5 دقیقه، 3 دقیقه، 30 ثانیه، 15 ثانیه) که یک منجم آماتور ایرانی با استفاده از دوربين ديجيتال Canon EOS 20D که پشت تلسکوپ 12 سانتيمتری شکستی اسکای واچر مجهز به موتور ردیاب سوار شده گرفته شده است.

برگرفته از nojum

خوشه برساوش تشکیل شده از هزار کهکشان،با فاصله 250 میلیون سال نوری از ما ، یکی از اجرام عالم است و خوشه کهکشانی روشنی در پرتو ایکس در خود دارد. در قلب آن کهکشان خواری بزرگ به نام برساوش A و ماهیت آن از گاز و کهکشان است که در آن فرو میریزند،تشکیل شده است. این عکس ژرف توسط تلسکوپ فضایی چاندرا و در پرتو ایکس گرفته شده است.سرتاسر قلب این خوشه کهکشانی اندازه ای حدود 300000 سال نوری دارد.این عکس در پرتو ایکس سبب انتشار اطلاعات قابل توجهی از کهکشان های بزرگ و اطراف داغ خوشه های گازی(30-70 میلیون درجه سانتی گراد)شده است.

مرکز روشن در این عکس حکایت از وجود سیاهچاله ای فوق پرجرم در قلب برساوش  A دارد.چگالی کم در این ناحیه باعث بوجود آمدن حباب های سیاه یا عاری از ماده شده است،تولید این فضاها به سبب انفجار و فعالیت مرکز این سیاهچاله است،این فعالیت ها باعث ایجاد امواج قوی-امواج صدادار بر حسب مقیاس کیهانی-،موج دار شدن سرتاسر پرتو ایکس و تولید گازهای داغ شده است.رنگ سبز-آبی در بالای مرکز مصنوعی است وسایه های دور مرکز باقی مانده های کهکشان های کوچکی هستند که فروریخته اند و سبب طغیان برساوش A شده اند. که در تصویر به رنگ سبز-آبی نشان داده شده اند.

منبع خبر : NASA

بر گرفته از parssky

اخترشناسان با ترکیب 24 عکس از هابل تصویری با کیفیت بسیار بالا از این سحابی تهیه کنند. آنچه ما از زمین میبینیم منبسط شده و باقی مانده ای از یک ابرنواختر است که در هزار سال پیش منفجر شده است.

در زمان یکسان در مرکز سحابی ستاره ای پرجرم با چرخش سریع که چگالی بسیار زیاد دارد و عمدتا از نوترون تشکیل شده است،متلاشی ميشود .این ستاره که به ستاره نوترونی معروف است با میدان مغناطیسی شدیدی که ایجاد میکند باعث تغییر سرعت الکترون و تا حدودی نور میشود که سبب تشکیل رنگ آبی در مرکز باقی مانده از انفجار خواهد شد .ابرنواختر،باعث به وجودآمدن این سحابی است،این یک نمونه از بیرون ریزی هایی است که ما در کهکشان راه شیری مشاهده میکنیم.اخترشناسان چینی در 4 جولای 1054  انفجاری رو ثبت کرده اند اما این نور متعلق به سیاره زهره بود که به علت روشنایی زیادش طی 3 هفته می توانستند آن را در صبح نیز ببینند.

 این عکس توسط تلسکوپ هابل با دو قسمت Wide field و دوربین عکس برداری از سیارات گرفته شده است. نام این سحابی زیبا توسط لرد راس در سال 1884 به نام "سحابی خرچنگ"انتخاب شده است.

منبع خبر : New Scientist Space