![]() |
![]() |
|
| آشنایی با دانش های روز فضایی |
|
پژوهشگران دانشگاه جانهاپکینز در تازهترین مطالعات سیارهای خود دریافتهاند که علیرغم تفاوتهای چگالی و ترکیب شیمیایی جو دو سیاره زمین و مریخ، عکسالعمل جو این دو نسبت به تغییرات شدت تابش خورشیدی در دوره 25 روزه گردش وضعی ستاره مادر بسیار شبیه به یکدیگر است.
السید طلعت، دانشمند علوم فضایی و عضو هیات علمی آزمایشگاه فیزیک کاربردی دانشگاه جانهاپکینز (APL) این مطلب را در همایش «سیارهشناسی تطبیقی: جو سیارات و بررسی آبوهوای آنها» که از سوی جامعه زمینشناسی ایالاتمتحده (AGU) برگزار میشود، عنوان کرد. کارشناسان معتقدند این یافته میتواند به دانشمندان در درک هرچه بهتر ارتباط بین خورشید و پدیدههای جوی سیارات کمک کند. طلعت که در بررسیهای خود از مجموعه اطلاعات محدود یونکره مریخ و اطلاعات آزمایش فرابنفش شدید خورشیدی(SEE) در ماهواره TIMED استفاده کردهاست؛ به نشانههایی دست یافته که نشان میدهد پاسخهای نورشیمیایی یونکره مریخ به تابشهای خورشیدی همانند پاسخهای یونکره زمین است. در طول گردش 25روزه خورشید به دور خود، جو فوقانی زمین و مریخ در معرض تابشهای متغیر پرتوهای پرانرژی ایکس و فرابنفش شدید خورشیدی قرار میگیرد و آزمایش SEE دادههای مربوط به این تابش را اندازهگیری میکند. روش بدستآوردن اطلاعات یونکره مریخ هم بهنوبه خود شیوه جالبی است. در سال 2003، دکتر دیوید هینسون، عضو هیات علمی دانشگاه استانفورد با بررسی ارتباطات رادیویی آزمایشهای علمی رادیویی مدارگرد نقشهبردار سراسری مریخ (MGS) توانست نمای کلی یونکره مریخ را مشخص کند.طلعت با بررسی تغییرات دادههای SEE، تصمیم گرفت تطابق آنها را با دادههای یونکره مریخ بیازماید. برای این کار، او دادههای SEE را بهشکلی جابجا کرد که بر شبانهروز مریخ منطبق شود؛ زیرا شبانهروز مریخ از شبانه روز زمین 41 دقیقه و 20 ثانیه طولانیتر است و ازاینرو دوره گردش وضعی خورشید به شبانهروز مریخ اندکی کوتاهتر از اینمقدار در زمین است. زمانیکه دو نمودار بیشینه چگالی یونی مریخ و سطح فعالیت خورشیدی در یک دوره معمولی همپوشانی پیدا کردند، تطابق مورد نظر حاصل شد! ماهواره TIMED ماهواره TIMED که در سال 2001 به فضا پرتاب شد، نخستین ماموریت از برنامه ماهوارههای زمینی_خورشیدی ناسا و یکی از ماهوارههای رصدخانه بزرگ فیزیکخورشیدی ناسا بهشمار میرود. این ماهواره تاکنون توانستهاست در طول مراحل مختلف چرخه خورشیدی، اطلاعات ارزشمندی را درمورد مرز بین مزوسفر (لایه میانی جو زمین در ارتفاع 50 تا 85 کیلومتری)و گرماکره- یونکره پایینی جو زمین (لایه بالایی مزوسفر که از 85 تا 500 کیلومتری گستره شده و دما در آن به 1500 درجه سلسیوس میرسد) جمعآوری کند. دانشمندان توانستهاند به کمک این ماهواره و شبکهای از ایستگاههای رصدی جهانی، اطلاعات بسیاری در مورد ساختار پایه، دما، فشار، باد و ترکیب شیمیایی گرماکره-یونکره پایینی جمعآوری کنند و مقدار انرژی ورودی و خروجی از این لایه را اندازهگیری کنند. ماهواره TIMED، نخستین ابزاری است که میتواند همزمان تمام پارامترهای بحرانی را اندازهگیری کند و این به دانشمندان کمک میکند تا بهتر بتوانند فرآیندهایی را که تغییرات جو فوقانی زمین را کنترل میکنند، شناسایی کنند.
|
|
+ نوشته شده در 85/03/18ساعت 20:19 توسط آرش |
|
|
سیارک ایتوکاوا نه یک تکه سنگ یکپارچه، که بقایای برخورد سیارکی بزرگ در گذشتههای دور است
سیارهشناسان با بررسی اطلاعات بدستآمده از فضاپیمای ژاپنی هایابوسا به این نتیجه رسیدهاند که خردهسیارک ایتوکاوا چیزی جز خردهسنگهای برجامانده از برخورد سیارکی بزرگتر نیست. حال این پرسش مطرح شدهاست که ایتوکاوا چطور توانسته در طول این مدت طولانی جان سالم بهدر ببرد، بخصوص که برخوردی با دیگر اجرام یا لرزهای درون آن میتواند این تکهسنگ را متلاشی کند. در پاییز سال 1384، فضاپیمای هایابوسا دوبار تلاش کرد تا نمونههایی را از سطح این سیارک 535 متری جمعآوری کند و با خود به زمین بیاورد، اما بهنظر میرسد که فضاپیما در این بخش از ماموریت خود موفق نبوده است. البته تا سال 2010 میلادی که فضاپیما به زمین میرسد نمیتوان با قطعیت اظهارنظر کرد. اما این تنها ماموریت هایابوسا نبود. فضاپیما در حال نزدیکشدن به سیارک ایتوکاوا تصاویر و دادههای فراوانی را از هندسه سیارک، ترکیب شیمیایی و میدان گرانشی آن تهیه کرد که مانند بسیاری از یافتههای امروز دانشمندان، نتایج بدستآمده کاملا غیرمنتظره بود. اریک آسفاگ، سیارهشناس دانشگاه کالیفرنیا در سانتاکروز که از دادههای علمی این ماهواره استفاده میکند، میگوید: پنجسال پیش، ما تصور میکردیم این سیارک، تکه سنگی یکپارچه است و چیزی به این کوچکی توانایی کنارهم نگاهداشتن چند قطعه کوچکتر را ندارد. اما دادههای هایابوسا نشان داد تصورات ما اشتباه بوده است. تصاویر ارسالی، سطح سیارک را پوشیده از شن و سنگریزه و سنگهای بزرگ نشان میدهد و این بدان معنی است که این سیارک از بقایای سیارکی بزرگتر تشکیل شدهاست که در برخوردی نسبتا شدید شکسته شدهاست. طیفسنجهای فروسرخ و گامای فضاپیما نشان دادهاند که این سیارک از مواد خام سیارات تشکیل شدهاست، موادی مانند سیلیکات آهن و منیزیوم، پیروکسین و آهن فلزی. در سیارکهای بزرگتر از 200 کیلومتر، این مواد ذوب و تفکیک میشوند؛ اما در ایتوکاوا از این خبرها نیست.دوربینهای هایابوسا همچنین نشان دادهاند برخی از صخرههای بزرگ ساختاری لایهلایه دارند، درست مثل سنگهای صیقلی کنار رودخانههای زمین که اگر آنها را بشکنیم، ساختاری لایهلایه را نشان میدهند. میتوان نتیجه گرفت درست است که ابعاد سیارک مادر ایتوکاوا آنقدری نبوده که بتواند مواد را ذوب کند، اما بهاندازه کافی بزرگ بوده است که در مرکزش گرما تولید کند و ساختارهایی داخلی تشکیل دهد. آسفاگ میگوید: سیارک مادر حتی میتوانسته نوعی فرآیند آبگرمایی داشتهباشد که آب را بهاطراف منتقل کند، مانند زمین که بخارآب در میان صخرهها عبور میکند و ترکیب شیمیایی آنها را دگرگون میکند. اندازهگیریهای میدان گرانشی این سیارک هم نشان میدهد که این سیارک از ترکیب خردهسنگهای برجامانده از برخوردی قبلی تشکیل شدهاست. سیارهشناسان با ترکیب دادههای میدان گرانشی و اندازهگیری ابعاد سیارک توانستند چگالی ایتوکاوا را مشخص کنند. بهنظر میرسد 40% این سیارک متخلخل است، یا بهتر بگوییم از فضای خالی تشکیل شدهاست. اندازهگیری نمونههایی از شنهای روی سطح سیارک هم تخلخل 20 درصدی را نشان میدهد. این یافتهها بیش از آنکه بخشی از اسرار این سیارک را حل کند، به ابهامات آن افزوده است. ایتوکاوا در طول میلیونها سال، برخوردهای بسیاری با دیگر سیارکها داشتهاست و باید بسیار چگالتر از آنچیزی باشد که امروز میبینیم. اما در سطح این سیارک گودالهای برخوردی زیادی دیده نمیشود. آیا این بدان معنی است که این سیارک خوششانس در برخوردها جاخالی میدهد؟ مسلما اینطور نیست. هنگامی که برخوردی روی میدهد، سیارک به لرزه درمیآید، سنگریزهها برروی سطح ایتوکاوا حرکت میکنند و گودالها را پر میکنند. دانشمندان همچنین حدس میزنند این لرزههای برخوردی سبب میشود غبار پودریشکلی که در چنین برخوردهایی تولید میشود نیز دفن شود و تنها صخرههای بزرگ در سطح سیارک باقی بمانند. ایتوکاوا در حرکت یکونیم ساله خود به دور خورشید، مدار زمین را قطع میکند. محاسبات نشان میدهد این سیارک هیچگاه با زمین برخورد نخواهد کرد، اما آمار حاکی از آن است که هر یکصدهزار سال یکبار، سیارکی به بزرگی ایتوکاوا با زمین برخورد خواهد کرد. اگر بخواهیم از خطر بزرگی که ما را تهدید میکند بیشتر بدانیم، باید ماموریتهای بیشتری را با هدف مطالعه سیارکها انجام دهیم. تاکنون تنها دو سیارک با این دقت مطالعه شدهاند ( اروس و ایتوکاوا) و نادانستههای ما در مورد این اجرام بسیار زیاد است.
|
|
+ نوشته شده در 85/03/18ساعت 20:16 توسط آرش |
|
|
شکل نامتقارن مرزهای خورشیدکره، دانشمندان را امیدوار کردهاست ویجر2 زودتر از موعد وارد فضای میانستارهای شود
مرزهای خارجی منظومه شمسی شکل منظمی ندارد و بهنظر میرسد مشتی از درون به آن ضربه زده و بخشی از آنرا قر کردهاست. این نتایج بهدنبال اطلاعات ارسالی فضاپیمای ویجر2 بدست آمده است که درحال عبور از مرزهای منظومه شمسی است. جالب اینجا است که ویجر2 نسبت به برادر خود که در سال 2004 از منظومه شمسی خارج شد، در فاصله نزدیکتری نسبت به خورشید قرار دارد. بیش از سی سال است فضاپیماهای ویجر در پی یافتن ساکنان احتمالی و هوشمند غیرزمینی، مسیر خروج از منظومه شمسی را طی میکنند. خیلیها فکر میکردند مولد هستهای فضاپیماها در سال 2000 میلادی از کار خواهد افتاد و چیزی جز یک تابوت یخزده که حامل پلاک طلایی دوستی زمینیها است، از آنها باقی نخواهد ماند؛ اما مراو اوفر، اخترفیزیکدان دانشگاه جورج ماسون ویرجینیا نظری غیر این دارد. او به تازگی توانستهاست آخرین دادههای ارسالی ویجر2 را تحلیل کند و با استفاده از آن، شکل خورشیدکره (هلیوسفر) را شبیهسازی کند. خورشیدکره، حباب مغناطیسی بسیار عظیمی است که منظومه شمسی، بادهای خورشیدی و میدان مغناطیسی خورشید را در بر گرفتهاست. ویجر2 که در جنوب استوای منظومه شمسی حرکت میکند، آرام آرام اثرات ضربه خروجی (Termination Shock) را احساس میکند. این موج ضربهای هنگامی ایجاد میشود که بادهای خورشیدی که با سرعت 1.6 میلیون کیلومتر در ساعت حرکت میکنند ( 445 کیلومتر بر ثانیه)، به بادهای میانستارهای که با سرعت کمتری جریان دارند برخورد میکنند. در سال 2002، دو سال مانده به آنکه ویجر1 از خورشیدکره خارج شود، ابزارهای علمی آن شروع به آشکارسازی ذراتی پرانرژی کرد که پس از مدتی مشخص شد منشاشان موج ضربهای خروجی است. چهارسال پس از اولین گزارش ارسالی ویجر1، رابرت دکر از دانشگاه جانهاپکینز گزارش دادهاست که ویجر2 هم ذرات مشابهی را آشکار کردهاست. اما در حال حاضر، فاصله ویجر2 با خورشید حدود یکمیلیارد و سیصد میلیون کیلومتر کمتر از فاصله ویجر1 با خورشید در دسامبر 2004 است که این فضاپیما از موج ضربهای نیمکره شمالی منظومه شمسی عبور کرد. این بدان معنی است که در نیمکره جنوبی، موج ضربهای خروجی به سمت داخل منظومه شمسی منحرف شدهاست. با توجه به دادههای بدستآمده، دانشمندان انتظار دارند ویجر2 حداکثر تا دو سال آینده، از این موج ضربهای عبور کند. اوفر در شبیهسازیهای خود نشان دادهاست دلیل انحراف خورشیدکره در نیمکره جنوبی منظومه شمسی، احتمالا میدان مغناطیسی قویتر میانستارهای است که میدان مغناطیسی خورشیدی را به عقب راندهاست. اوفر توانسته نشان دهد چگونه یک میدان مغناطیسی مشخص میتواند با مشاهدات ویجر2 سازگار باشد. این مدلسازی حالتی مشابه مغناطیسکره زمین را تداعی میکند که در یکسو به دلیل فشار میدان مغناطیسی خورشید به داخل منحرف شده است و در سوی دیگر کشیده شده است. البته باید توجه داشت تنها اندازهگیریهای دانشمندان از خورشیدکره محدود به اطلاعات ارسالی دو فضاپیمای ویجر است که آنها هم فقط دو محدوده نسبتا نزدیک به یکدیگر را در شمال و جنوب استوای منظومه شمسی اندازهگیری کردهاند و هنوز خیلی زود است بخواهیم در مورد شکل کلی این حباب عظیم اظهار نظر کنیم. دکر و اوفر نتایج تحقیقات خود را در نشست اتحادیه ژئوفیزیک ایالات متحده ارایه کردهاند و امیدوارند که ویجر2 بتواند گوی سبقت را از برادر دوقلوی خود برباید و سریعتر به فضای میانستارهای راه یابد. شبیهسازی اوفر نشان میدهد ویجر2 برای رسیدن به فضای میانستارهای باید مسافت کوتاهتری را طی کند و از این رو تنها دهسال زمان نیاز دارد تا برای نخستین بار، یک ابزار ساخت دست بشر مرزهای میانستارهای را بشکند.
صفحه اینترنتی ویجر http://voyager.jpl.nasa.gov/
|
|
+ نوشته شده در 85/03/15ساعت 7:28 توسط آرش |
|
|
آيا رصدخانه فضايی چاندرا میتواند اسرار تشکيل سحابی ابرنواختری IC 443 و ستاره نوترونی مرتبط با آنرا فاش کند؟
رصدخانه فضايی پرتو ايکس چاندرا در يکی از رصدهای طولانی خود توانسته است جزئيات جديد و مهمی را در مورد يک ستاره نوترونی که دنبالهای از ذرات پرانرژی را به دنبال خود میکشد، آشکار کند. رصدهای پيشين، اين ستاره نوترونی را در مرز يک سحابی ابرنواختری نشان داده بود و اين موقعيت عجيب همراه با جهتگيری دنباله مواد، آن را به جسمی اسرارآميز بدل کرده بود. برايان گائنزلر، از مرکز اخترفيزيک اسميثسونيان که اين ستاره نوترونی را با استفاده از تلسکوپ فضايی چاندرا بررسی کرده است، میگويد: رفتار اين ستاره نوترونی و دنبالهاش به ما نشان میدهند که محيط گازی اطرافشان چه خصوصياتی دارد؛ کار ما درست مثل آناست که حرکت يک بادبادک را در هوا بررسی کنيم. البته ما هنوز مطمئن نيستيم که اين ستاره نوترونی چطور از مکان فعلی خود سر درآورده است. اين ستاره نوترونی CXOU J061705.3+222127 نام دارد و به اختصار J0617 خوانده میشود. رصدهای پيشين نشان داده است که اين ستاره در در نزديکی مرز خارجی حبابی از گازهای داغ و منبسطشونده قرار گرفته که بقايای ابرنواختری IC443 را تشکيل میدهند. دانشمندان عقيده دارند که J0617 نزديک به سیهزار سال پيش همزمان با انفجار ابرنواختری مولد سحابی متولد شده است و باسرعت هشتصدهزار کيلومتر در ساعت از محل انفجار دور میشود. اما شگفتانگيزتر از سرعت ستاره نوترونی، دنباله ستاره است که جهتگيریاش تقريبا عمود بر مسيری است که انتظار میرود ستاره نوترونی از مرکز سحابی فرار کند. اين عدم انطباق مسيرها، دانشمندان را در مورد ارتباط اين ستاره نوترونی و ابرنواختر مولد سحابی مشکوک کرده بود. گائنزلر و همکارانش با استفاده از رصدخانه فضايی چاندرا نشان دادهاند که ستاره نوترونی J0617 دقيقا در همان انفجاری پديد آمده است که سحابی ابرنواختری تشکيل شده است. نخستین دلیل ايناستکه شکل دنباله ستاره نوترونی نشان میدهد اين ستاره با سرعت مورد انتظار حرکت میکند که اندکی بيش از سرعت صوت در گاز بسيار داغ سحابی ابرنواختری با دمای يک ميليون درجه کلوين است. برای مقايسه جالب است بدانيد اگر اين ستاره نوترونی دنبالهدار در خارج از سحابی قرار داشت، سرعت حرکتش به زحمت به بيست هزار کيلومتر بر ساعت میرسيد. از سوی ديگر، دمای اندازهگيریشده برای اين ستاره با دمای ستارهای نوترونی که همزمان با سحابی ابرنواختری IC443 متولد شده است، همخوانی دارد. با اين حال اين پرسش هنوز باقی است که به چه دليلی دنباله اين ستاره نوترونی در اين جهت عجيب قرار گرفته است. گروه تحقيقاتی مرکز اخترفيزيکی اسميثسونيان حدس میزنند ستاره سنگينی که سیهزار سال پيش در اين منطقه منفجر شده است، پيش از انفجار با سرعت بسيار زيادی حرکت میکرده است و در نتيجه، محل انفجار مرکز فعلی سحابی ابرنواختری نيست. آنها حدس میزنند بعدها ذرات پرسرعت گاز درون سحابی دنباله ستاره نوترونی را از همخطی خارج کردهاند. اگر ستاره نوترونی در جايی غير از مرکز سحابی متولد شده باشد و اين ذرات گاز سحابی باشند که دنباله را منحرف کردهاند، ستاره نوترونی بايد در مسيری نزديک به خط عمود و در جهت دورشدن از مرکز سحابی ابرنواختری حرکت کند. اما اين همه ماجرا نيست. گروهی ديگر از پژوهشگران به سرپرستی مارگاريتا کارووشکا از مرکز اخترفيزيک اسميثسونيان توانستهاند جزئيات بيشتری از اين ستاره نوترونی را آشکار کنند. آنها توانستهاند دنباله باريکی از گازهای سردتر از محيط را بيابند که به نظر میرسد از ستاره نوترونی خارج شدهاند و همجهت با دنباله امتداد يافتهاند. آنها همچنين عارضهای نقطهای شکل را در سحابی پرتو ايکس اطراف ستاره نوترونی يافتهاند که ماهيتش هنوز مشخص نيست. کارشناسان حدس میزنند آزمودن اين فرضيهها و بررسی دقیقتر جزئیات این ستاره نوترونی به ده سال رصد نياز دارد و بدینترتیب، سحابی ابرنواختری IC443 به یکی از هدفهای دائمی رصدخانه فضایی چاندرا تبدیل میشود.
|
|
+ نوشته شده در 85/03/15ساعت 7:27 توسط آرش |
|
|
تلسکوپ فضایی فروسرخ اسپیتزر بهطور اتفاقی، یک سحابی ابرنواختری کاملا متفاوت را آشکار کرد
بزرگترین و درخشانترین ستارگان جهان هم مانند ستارگان روی زمین (!) زندگی بسیار جالبی دارند و همیشه توجه دیگران را بهخود جلب میکنند. اما فقط زندگی این ستارگان جالب نیست! مرگ آنها هم به نوبه خود نمایشی بزرگ و هیجانانگیز است. آنها پس از آنکه آخرین ذرات سوخت همجوشی هستهای خود را مصرف کردند، ناگهان بر اثر گرانش شدید خود فرومیریزند و لحظاتی بعد در انفجاری خیرهکننده، جهانیان را از مرگ خود آگاه میکنند. در این انفجار بسیار عظیم که انفجار ابرنواختری نام دارد، انبوهی از گازهای داغ و عناصر سنگین ستاره به بیرون پرتاب میشود و بهقدری انرژی آزاد میشود که درخشندگی تمام کهکشان تحتالشعاع نورافشانی ابرنواختر قرار میگیرد. بقایای چنین انفجارهایی معمولا تا هزاران سال باقی میمانند و بهسادگی خود را به یک اخترشناس حرفهای مینمایند. دانشمندان به تازگی فهمیدهاند برخی از این ستارگان سنگین علاقهای ندارند که در معرض توجه باشند. آنها توانستهاند در فاصله سی هزار سال نوری ما، جایی در صورت فلکی قیفاووس، ستارهای سنگین را بیابند که بی آنکه کسی را خبر کرده باشد، مرده است و اگر چشمان فراحساس تلسکوپ فضایی اسپیتزر اتفاقی بقایای این ستاره را پیدا نمیکرد، شاید بنیبشری از مرگ آن آگاه نمیشد. تصاویری که در سه طیف مختلف گرفته شدهاند، نشان میدهد که این ستاره چقدر خجالتی است. برخلاف بیشتر باقیماندههای انفجار ابرنواختری که در بخش وسیعی از طیف الکترومغناطیس، از امواج رادیویی گرفته تا پرتوهای ایکس نورافشانی میکنند، این سحابی فقط در محدوده فروسرخ میانی دیده میشود. سحابی برجامانده، حباب قرمز و نارنجیرنگی است که در مرکز تصویر گرفتهشده توسط نورسنج تصویربردار چندبانده اسپیتزر (MIPS) قرار دارد. درست است که تصاویر گرفتهشده در نور مریی و فروسرخ نزدیک دقیقا از همان بخش از آسمان تهیه شدهاند، اما اثری از این سحابی دیده نمیشود و سحابی کاملا نامریی است. اخترشناسان حدس میزنند نامریی بودن این سحابی به موقعیتش در آسمان مرتبط باشد. سحابی در فاصله بسیار دوری از قرص غبارآلود اصلی کهکشان واقع است که دربرگیرنده بیشتر ستارگان کهکشان است. معمولا زمانی یک ابرنواختر جلبتوجه میکند که ذرات پرانرژی حاصل از انفجار با گرد و غبار اطراف برخورد میکنند. این ستاره که در فاصله دوری از قرص غبارآلود کهکشان واقع شدهبود، در انفجار ابرنواختری خود مواد را مانند هر ابرنواختر دیگری به بیرون پرتاب کرد، اما تابش شدید و ذرات پرانرژی این فوران در مسیر حرکت خود به توده غبار انبوهی برخورد نکرد و در نتیجه موج ضربهای ای که اغلب سحابیهای ابرنواختری را روشن میکند، پدید نیامد. از اینرو سحابی در بیشتر نورهای طیف کاملا نامریی است. اما ابزارهای اسپیتزر برای آشکارکردن این سحابی نیازی به غبار ندارند، چرا که میتوانند گاز غنی از اکسیژن موجود در بقایای انفجار ابرنواختری را مستقیما شناسایی کنند. تصویری نور مریی ترکیبی از سه تصویر است که از دادههای برنامه نقشهبرداری دیجیتال آسمان، DSS، متعلق به کالتک (انستیتو تکنولوژی کالیفرنیا) بدست آمده است. در این تصویر، پرتوهای با طولموج 0.44 میکرون بهرنگ آبی، طولموج 0.55 میکرون به رنگ سبز و طولموج 0.9 میکرون به رنگ قرمز به نمایش درآمدهاند. تصویر فروسرخ نزدیک هم از ترکیب دو تصویر دوربین آرایهای فروسرخ اسپیتزر (IRAC) تهیه شدهاست. نور ستارگان با طول موج 4.5 میکرون به رنگ آبی و طول موج 8 میکرون که از غبار ساطع شدهاست، به رنگ سبز نمایش داده شدهاست. تصویر آخر هم که در محدوده فروسرخ بلند گرفته شده، نور با طول موج 24 میکرون را به رنگ قرمز نشان میدهد.
منبع خبر : پایگاه اینترنتی خبررسانی تلسکوپ فضایی اسپیتزر |
|
+ نوشته شده در 85/03/15ساعت 7:25 توسط آرش |
|
|
فرصت در حالی برای آزادی خود از یک تله شنی دستوپا میزند که روح در سوی دیگر مریخ حمام آفتاب میگیرد!
مریخنورد فرصت از دوشنبه گذشته در شنهای روان بهدام افتاده و در تلاش است خود را آزاد کند. مهندسان امیدوارند این مریخنورد بتواند این کار را بهراحتی انجام دهد، چرا که در سال گذشته، این مریخنورد توانست به سادگی از وضعیتی بدتر از این خلاصی یابد. دوشنبه هشتم خردادماه، فرصت در حال عبور از معبر باریکی در بین ناهمواریهای سطح مریخ بود که چرخهایش در شن گیر کرد. خوشبختانه اینبار چرخها به اندازه حادثه آوریل 2005 فرو نرفتهاند. در آن حادثه، فرصت پنج هفته تمام در یک توده شن 30 سانتیمتری که تپه برزخی نام گرفت، گیر کرده بود، ولی در نهایت توانست با حرکت دادن چرخهایش در جهت عکس، خود را آزاد کند.استیو اسکوایرس از اعضای گروه تحقیقاتی فرصت در مقایسه شرایط فعلی این مریخنورد با حادثه تپه برزخی میگوید: در آوریل گذشته، هر شش چرخ فرصت تقریبا بهطور کامل فرو رفته بودند؛ اما اینبار تنها دو چرخ عقب گیر کردهاند.پس از آن توقف نفسگیر در برزخ مریخی(!) مهندسان تصمیم گرفتند برای جلوگیری از هرگونه پیشامد مشابهی، لغزش چرخها را بهطور منظم بیازمایند. برای این کار، دوربینهای نصبشده در مریخنورد مسافت طیشده را اندازهگیری میکنند و رایانه مرکزی این مقدار را با مسافت طیشده بر اساس تعداد گردشهای چرخها مقایسه میکند. اگر این دو مقدار متفاوت باشند، گردش چرخها متوقف میشود.
ادامه مطلب |
|
+ نوشته شده در 85/03/15ساعت 7:23 توسط آرش |
|
|
رجلالجبار یکی از درخشانترین ستارگان کهکشان راهشیری است که تقریبا میتوان آن را از هر جای زمین دید. در جدیدترین تصویر کاسینی موقعیت این ستاره با حلقه های زحل به دانشمندان کمک کرد تا به برسی ساختار جو این سیاره بپردازند.
رجلالجبار یکی از درخشانترین ستارگان کهکشان راهشیری است که تقریبا میتوان آن را از هر جای زمین دید. قدر مطلق این ستاره ابرغول آبی 8- است و با قدر ظاهری 0.2، در فهرست ده ستاره پرنور آسمان شب قرار دارد. منجمان آماتور معمولا این ستاره را با موقعیتش در پای چپ صورت فلکی جبار میشناسند. این ستاره، درخشانترین ستاره کهکشانمان است که با چشم غیرمسلح دیده میشود. فضاپیمای کاسینی در یک ماموریت از پیش تعیینشده، از فاصله 663 هزار کیلومتری زحل این تصویر را با دوربین زاویه بسته خود تهیه کرده است. در این تصویر که با نور سبز گرفته شده، هر نقطه تصویر 4 کیلومتر را پوشش میدهد. دانشمندان از چنین تصویرهایی برای بررسی ساختار عمودی جو زحل و خواص اپتیکی آن استفاده میکنند. کمنور شدن نور ستاره در ارتفاعهای مختلف از سطح سیاره میتواند اطلاعاتی در مورد چگالی جو در آن ارتفاع بدست دهد.
کاسینی همچنین در تصویری دیگر، تایتان را در حال طلوع از پشت حلقههای یخی زحل بهتصویر کشیده است. در این تصویر شکاف تاریک انکه که 325 کیلومتر پهنا دارد نیز در لبه حلقه باریک F دیده میشود. این تصویر را کاسینی در فاصله 1.8 میلیون کیلومتری تایتان گرفته است و هر نقطه تصویر تایتان معادل عوارضی به عرض 11 کیلومتر است.
|
|
+ نوشته شده در 85/03/15ساعت 7:19 توسط آرش |
|
|
مدارگرد SMART-1 که از سوی آژانس فضایی اروپا رهسپار ماه شده است، تصاویر دقیقی را از عوارض سطحی ماه به زمین ارسال کرده است. این تصاویر، جزئیات فراوانی را در مناطق روشن و تیره ماه آشکار کرده است.
اگر از زمین به ماه نگاه کنیم، ارتفاعات ماه خود را به شکل مناطق روشن نشان میدهند و دریاهای ماه که چیزی جز مناطق پستتر نیستند، به رنگ تیره دیده میشوند.تصویر سمت چپ، بخشی از ارتفاعهای ماه را نشان میدهد که اسمارتیک در ارتفاع 112 کیلومتری سطح ماه بهوسیله ابزار آزمایش پیشرفته عکسبرداری ماه (AMIE) تهیه کرده است. تصویر سمت راست، یکی از دریاهای ماه را از فاصله 1990 کیلومتری نشان میدهد. دریاها زمانی تشکیل شدهاند که شهابهای بزرگ، سطح ماه را بمباران کردند و بسترهای وسیعی را برای تشکیل این مناطق آماده کردند. زمانیکه آتشفشانهای ماه هنوز فعال بودند، گدازهها روی سطح ماه جاری شدند، این بسترها را پر کردند و بهسرعت سخت شدند؛ بدین ترتیب مناطق نسبتا هموار امروزی پدیدار شدند. سیارهشناسان فهمیدهاند که تشکیل دریاها در همین اواخر انجام شدهاست (البته در مقیاسهای زمانی زمینشناسی!)، زیرا دریاها نسبت به ارتفاعات ماه سطح صافتری دارند و تعداد چالههای برخوردی در آنها بسیار کمتر است. اسمارتیک نخستین ماموریت آژانس فضایی اروپا به مقصد ماه است و از دسامبر 2004 / آذر 1383 مشغول تصویربرداری از سطح ماه است. اما هدف اصلی این ماموریت نه بررسی سطح ماه، که آزمایش موتور پیشران یونی آن است که از آن به نسل جدید موتورهای پیشران الکتریکی یاد میشود. در این موتور، سلولهای خورشیدی انرژی تابشی خورشید را با استفاده از پدیده فتوالکتریک به جریان الکتریکی تبدیل میکنند. این جریان، یک میدان الکتریکی را در موتور فضاپیما ایجاد میکند تا یونها در این میدان شتابگرفته و با سرعت از فضاپیما خارج شوند. طبق قانون سوم نیوتن، ذرات به هنگام خروج نیروی پیشران به فضاپیما وارد میکنند و فضاپیما در جهت حرکت خود شتاب میگیرد. مزیت این موتور نسبت به دیگر موتورهای پیشران در سبکی و قابلیت رسیدن به سرعتهای بسیار بالا است، زیرا این موتور میتواند برای مدت زمان بسیار طولانی شتاب بگیرد. قرار است ماموریت این مدارگرد در اوایل سپتامبر 2006 ( شهریورماه امسال) با برخورد به سطح ماه پایان پذیرد.
|
|
+ نوشته شده در 85/03/15ساعت 7:16 توسط آرش |
|
|
حلقه های اورانوس از روی زمین قابل مشاهده نیستند. در سال 1977 نخستین حلقه های اورانوس کشف شدند. در این سال نسبت وضعیت اورانوس با یک ستاره به گونه ای بود که ستاره از پس اورانوس خیزش می کرد و با نزدیک شدن این ستاره به اورانوس در قسمت هایی پیش از رسیدن به هم نور ستاره کم می شد که ستاره شناسان با بررسی این کم شدن شدت نور به این نتیجه رسیدند که در اطراف اورانوس حلقه هایی وجود دارد و با این مشاهده توانستند هشت حلقه از اورانوس را شناسایی کنند.ویجر2 دو حلقه ی دیگر را هم کشف کرد و در سال های بعد سه حلقه ی دیگر هم برای اورانوس یافته شد و شمار حلقه های این سیاره را به 13 رساند.
حلقه های اورانوس نسبت به حلقه های مشتری و زحل بازتاب بسیار کمتری دارند و بازتاب آنها در حدود 5 درصد است. به احتمال زیاد حلقه های اورانوس از یخ ساخته شده اند و روی آنها را پوسته ای از گرد زغال پوشانده است و به همین خاطر است که در برابر نور خورشید واکنشی از خود نشان نمی دهند. بیشتر حلقه های اورانوس پهنای کمتر از ده کیلومتر دارند و تنها حلقه ی اپسیلون است که پهنایی میان 20 تا 100 کیلومتر دارد. بر اساس تازه ترین یافته های یک تیم از ایالات متحده سیاره اورانوس دارای حلقه هایی به رنگ آبی است. این دومین سیاره از سیارات حلقه دار منظومه خورشیدی است که حلقه ای آبی رنگ دارد. پروفسور دی پاتر گفت: "رنگ آبی نشانه آن است که اين حلقه غالبا از موادی با ابعاد زيرميکرونی (کمتر از يک ميليونيوم متر) تشکيل شده، که بسيار کوچکتر از مواد موجود در اکثر حلقه های ديگری است که قرمز به نظر می رسند." اين ذرات ريز - يک هزارم ضخامت موی انسان - عمدتا نور آبی را منتشر و بازتاب می کنند، تقريبا مثل ملکول های بسيار ريزی در اتمسفر زمين که باعث می شود آسمان زمين آبی به نظر برسد. حلقه های رايج تر به قرمز می زنند زيرا آنها حاوی ذرات بسيار بزرگتری هستند و همچنين ممکن است حاوی مواد سرخ رنگ مانند آهن باشند. به نظر می رسد که حلقه های بيرونی و آبی رنگ کيوان و اورانوس شباهت چشمگيری به يکديگر داشته باشند، دست کم به اين خاطر که هر دو دارای قمرهای کوچک هستند. پروفسور دی پاتر می گويد: "اين قمر در داخل حلقه دور سياره می گردد و دائما هدف اصابت ذرات بسيار ريز (ميکرو شهاب ها) قرار می گيرد. از آنجا که اين قمر هيچ نوع اتمسفری ندارد، اين ذرات با سرعت بالا به سطح آن برخورد می کنند و باعث برخاستن مواد و ذرات از روی سطح می شوند." "از آنجا که قمر خيلی کوچک است، ذرات متراکم از قوه جاذبه قمر فرار می کند و در مداری حول سياره مرکزی به گردش درمی آيند." "ذرات کوچکتر به گردش در مداری حول سياره ادامه می دهندا نیروی کششی که در حلقه موجود است موجب این رخداد می گردد اما ذرات بزرگتر بار ديگر به ماه برخورد می کنند."
در پایین مشخصات حلقه های اورانوس را می بینید:فاصله پهنا Ring (km) (km) نام ------- -------- -------- ------- 1986U2R 38000 2,500 1986U2R 6 41840 1-3 6 5 42230 2-3 5 4 42580 2-3 4 Alpha 44720 7-12 آلفا Beta 45670 7-12 بتا Eta 47190 0-2 اتا Gamma 47630 1-4 گاما Delta 48290 3-9 دلتا 1986U1R 50020 1-2 1986U1R Epsilon 51140 20-100 اپسیلون
|
|
+ نوشته شده در 85/03/05ساعت 2:25 توسط آرش |
|
|
در سال 1781 ستاره شناسی به نام ویلیام هرشل William Hershel اورانوس را کشف کرد. او با استفاده از تلسکوپی که خودش ساخته بود توانست یک لکه تاریک در آسمان مشاهده کند و مصمم بود که این لکه یک سیاره است، پس از مدتی این لکه را به عنوان سیاره پذیرفتند.
او با چند تن از دیگر ستاره شناسان در باره نام این سیاره بحث و مشورت کرد و نخست پیشنهاد کردند نام شاه جورج سوم پادشاه قدرتمند انگلستان یا نام خود ویلیام را بر آن نهد ولی در پایان تصمیم گرفتند همانند چند سیاره دیگر نامی از نام های خدایان یونان باستان را برگزینند و نام اورانوس را بر آن نهادند که خدای آسمان و نخستین فرمانروای جهان در اساطیر یونان است. اورانوس هفتمین سیاره در منظومه خورشیدی و سومین سیاره از نظر بزرگی و شمار قمر است که با رنگ آبی مایل به سبز نمایان است در ضمن نخستین سیاره ای است که با ابزار مدرن و تلسکوپ های قوی مشاهده شده و انسان های گذشته توانایی دیدن آن را نداشتند البته اگر شما بدانید که در چه زمانی از سال اورانوس در کجا قرار دارد و هیچ گونه آلودگی جوی و نوری هم موجود نباشد با چشم غیر مسلح هم می توانید آن را که به شکل یک ستاره نمایان است ببینید. بیشتر دانش ها و اطلاعاتی که ما امروز درباره اورانوس داریم از کاوشگر ویجر 2 ( VOYAGER II ) که در سال 1977 پرتاب شد بدست آمده است. ادامه دارد...
برگردان: persiansky |
|
+ نوشته شده در 85/03/04ساعت 0:16 توسط آرش |
|
|
شاتل فضايي ديسكاوري در مركز فضايي كندي در فلوريدا به سكوي پرتاب منتقل شده است تا براي پرتاب تیر ماه آماده شود.
شاتل فضايي ديسكاوري در مركز فضايي كندي در فلوريدا به سكوي پرتاب منتقل شده است تا براي پرتاب تیر ماه آماده شود، فرآيند انتقال شاتل از ساختمان مونتاژ به سكوي پرتاب تقريبا هشت ساعت طول كشيد. پرتاب شاتل براي اول ژوئيه تا ۱۹ژوئيه برنامه ريزي شده است. اين دومين شاتلي خواهد بود كه از زمان انهدام كلمبيا هنگام بازگشت به جو زمين در سال ۲۰۰۳كه به مرگ هفت خدمه آن منجر شد به پرواز درخواهد آمد. شاتل، كه از قبل به مخازن عظيم سوخت نارنجي رنگ و دو راكت تقويت كننده متصل شده بود، سوار بر يك وسيله نقليه عظيم مسير /۶۵كيلومتري تا سكوي پرتاب را ذره ذره طي كرد. واين هيل، مدير برنامه شاتل، ابراز اطمينان كرد كه ديسكاوري طبق برنامه در ماه ژوئيه پرتاب خواهد شد و آژانس فضايي آمريكا خواهد توانست تا پيش از پايان سال دو پرواز ديگر را با شاتل ترتيب دهد. تصميم نهايي در مورد اينكه آيا شاتل پرتاب خواهد شد يا خير اواسط ماه ژوئن گرفته ميشود. ديسكاوري قرار بود در ماه جاري (مه) پرتاب شود اما اين برنامه با كشف يك حسگر معيوب در مخزن سوخت آن تغيير داده شد. شاتل ديسكاوري آخرين بار اواسط سال گذشته ماموريتي ۱۴روزه ( ۲۶ژوئيه تا ۹اوت) به ايستگاه فضايي بينالمللي انجام داد. شاتلهاي فضايي به گونهاي طراحي شدهاند كه بتوان آنها را چندين بار به ماموريت فضايي فرستاد.
|
|
+ نوشته شده در 85/03/04ساعت 0:3 توسط آرش |
|
| پیوندها |
|
پایگاه اطلاع رسانی نجوم مجله نجوم شرکت اخترنمای شيراز اسطوره های ایران مطالب دیدنی اینترنت پیشگویان بزرگ ASIS شگفتیهای علم گروه فضانوردان جوان دانش فضايي بهنام کاتبی اشوزرتشت نشریه ی الکترونیکی زرتشت سفیر sameyan هنرپیشه های قدیم Far from the Truth هیچ چیز زیباتر از علم نیست وبلاگ نجوم نجوم نجوم در لاهیجان سایت خبری آسیای میانه نجوم (دنیای فراموش شده ) علمیران راز گیتی بزرگترین وبلاگ پارسی طبيعت فراموش شده نجوم جامعه اینترنتی نجوم ایران آسمون پرستاره nojum4 hupaa ستارگان کویر یزد سپهر اّلان SpaceOnline کوارک و کوازار موسسه فرهنگی اسرار فضا فروغ milkyway انجمن نجوم مهبانگ تربت حیدریه ستاره شناسی ایران اسرار آسمان شب astronomy چشم نجوم فیزیک ؛ سلوک در ژرفای گیتی سجاد رحیمی مدیسه آسمان شب فضا و نجوم مطالب دیدنی اینترنت یاس سرخ مرکز نجوم اصفهان پویشی در فضای بیکران مرزهای فضا زمان یه شب مهتاب معرفی بهترین سایتهای فیزیک اسرار آسمان شب کوانتوم فضا سایت های رایانه ای گروه ستاره شناسی ققنوس iransky نجوم خبرهاي ناسا و اطلاعات نجومي یادداشت های یک منجم * فیزیک * nojumestan دایره المعارف علمی دنیای نجوم بزرگترین وبلاگ فیزیک ایران چشم های پر ستاره فرانسه PHYSICS WORLD فیزیک پایه علمی مطالب جالب علمی:نجوم/فیزیک کهکشان از گالیله تا هاوکینگ بانک مقالات علمی وبلاگ نجوم مرکز نجوم فارسی پروازنما astrolink شبکه تخصصی فیزیک ونجوم نجوم 86 نجوم،رصد،رویا Best Of Astronomy Projects دیـــــــــدار نـــــــــــجوم nojum-nat3 گیتی آسمان ورامین آسمان بروجن Persian Finance |
| Adv |
|
RSS
|